Bệnh trên cá thát lát: Dấu hiệu, tác nhân và cách xử lý đúng

Bệnh trên cá thát lát nuôi thương phẩm chủ yếu gồm xuất huyết, đỏ lườn do vi khuẩn Aeromonas hydrophila, đốm đỏ, trương bụng do Edwardsiella tarda, cùng ký sinh trùng và nấm thủy mi trên da, mang. Cá giống mới thả và cá nuôi dày lúc giao mùa là nhóm dễ mắc nhất. Hai bệnh vi khuẩn chính phản ứng khác nhau với cùng một loại kháng sinh, còn cách đưa thuốc ở ao đất lại khác hẳn ở vèo, lồng bè, nên chọn sai thuốc hoặc sai cách dùng thì sau cả tuần điều trị cá vẫn chết lai rai. Sau đây, Green Bio sẽ chia sẻ với người nuôi cách nhận ra cá thát lát bệnh ngay tại ao tới hướng xử lý cho từng hình thức nuôi.

Những nhóm bệnh thường gặp trên cá thát lát nuôi

Cá thát lát nuôi ở Hậu Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp hay trong lồng trên hồ chứa miền Trung hầu hết là thát lát còm, còn gọi là thát lát cườm hoặc cá nàng hai. Tài liệu khoa học trong nước ghi loài này là Chitala chitala hoặc Chitala ornata. Cá thát lát thường (Notopterus notopterus) nhỏ con hơn và ít được nuôi thâm canh. Vì vậy nội dung dưới đây lấy thát lát còm nuôi thương phẩm làm gốc.

Nhiều hộ chuyển từ nuôi cá lóc sang thát lát và dùng luôn phác đồ cũ. Hai loài cùng ăn mồi động vật và cùng hay gặp vi khuẩn nhóm Aeromonas. Tuy vậy, bệnh trên cá lóc nặng nhất là đốm trắng nội tạng do Aeromonas schubertii. Còn trên thát lát, hai tác nhân đã được phân lập và công bố ở ĐBSCL là A. hydrophila và E. tarda. Hai vi khuẩn này nhạy với các nhóm kháng sinh khác nhau, nên phác đồ của cá lóc không dùng nguyên cho thát lát được.

Ngoài bốn nhóm trên, tài liệu khuyến nông còn ghi nhận bệnh lở loét liên quan tới Rhabdovirus. Bệnh do virus không có thuốc đặc trị. Khi đó người nuôi chỉ làm được hai việc: giữ môi trường ổn định và chặn vi khuẩn bội nhiễm vào vết loét.

Cá thát lát ưa tối nên dấu hiệu bệnh thường lộ ra muộn

Thát lát còm thích chỗ tối và kín, ban ngày nằm dưới chà, dưới lục bình hoặc sát đáy lồng, tới chiều tối mới ăn mạnh. Đây là điểm khiến bệnh trên thát lát hay bị phát hiện chậm hơn cá tra hay cá rô phi. Ban ngày người nuôi đứng trên bờ gần như không thấy cá, nên lúc thấy cá chết nổi thì bệnh thường đã lan qua một phần đàn.

Vì vậy, dấu hiệu sớm đáng tin nhất là thức ăn dư ở cữ chiều tối, cữ mà bình thường cá ăn sạch. Nếu hai cữ chiều tối liên tiếp còn thức ăn dư mà nước không có gì bất thường, người nuôi nên soi đèn quanh chà và các góc lồng vào ban đêm. Cá bệnh thường tách đàn, bơi chậm ở mé ngoài, lườn bụng ửng hồng và dễ thấy nhất trên nền da bụng trắng bạc.

Cá thát lát có thể ngoi lên đớp khí trời, nên thấy cá thỉnh thoảng đớp mặt nước chưa phải là dấu hiệu bệnh. Theo tài liệu hướng dẫn kỹ thuật của Sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai (2026), cá chịu được vùng nước có oxy hòa tan từ 4 mg/l trở lên và thích hợp ở 25 – 32°C. Chỉ đáng lo khi cá nổi lâu sát mặt nước vào sáng sớm, kèm cọ mình vào lưới hoặc mang nhiều nhớt. Đó là kiểu nổi đầu của cá bị ký sinh trùng mang hoặc bị vi khuẩn làm tổn thương mang.

Khi mổ khám, nên chọn 3 – 5 con còn sống nhưng yếu nhất. Không chọn con đã chết lâu, vì vi khuẩn gây thối xâm nhập nhanh sau khi cá chết, làm đĩa nuôi cấy mọc lẫn và đọc sai tác nhân.

Xuất huyết, đỏ lườn do Aeromonas hydrophila

Đây là bệnh vi khuẩn được nghiên cứu kỹ nhất trên thát lát còm ở nước ta. Một nghiên cứu của nhóm PGS. Tiến sĩ Từ Thanh Dung Đại học Cần Thơ đã lấy mẫu cá xuất huyết ở 79 ao nuôi thâm canh thuộc Hậu Giang, Đồng Tháp, Cần Thơ và Tiền Giang:

• Từ 176 mẫu cá bệnh phân lập được 116 chủng vi khuẩn. Hai chủng D2F71 và H1F39 được xác định là A. hydrophila bằng sinh hóa, PCR và giải trình tự gen độc tố aerolysin.
• Gây nhiễm lại cho cá khỏe cỡ khoảng 15 g thì cá phát bệnh giống ngoài ao. Điều này xác nhận đây đúng là tác nhân gây bệnh, không phải vi khuẩn bám theo.
• Nhóm tác giả cho biết đây là báo cáo đầu tiên ở Việt Nam về bệnh xuất huyết nhiễm trùng máu trên thát lát còm do vi khuẩn này.

Mẫu được lấy rải khắp bốn tỉnh, nên bệnh này đã có mặt ở hầu hết vùng nuôi thát lát chính chứ không riêng ao nào.

Vi khuẩn Aeromonas sống sẵn trong nước và bùn đáy. Nó chỉ gây bệnh khi sức đề kháng của cá tụt sau một cú sốc như vận chuyển, phân cỡ, nước đục sau mưa hoặc nhiệt độ hạ đột ngột. Theo tài liệu của Trạm Khuyến nông Châu Thành A, Cần Thơ (2024), cá giống bị bệnh thường chướng hơi và vây có chấm đỏ, còn cá thịt ăn kém và bơi lờ đờ. Ở cá giống, bụng chướng thường xuất hiện trước cả vết đỏ, nên đợt cá mới thả có bụng căng bất thường cần được kiểm tra sớm.

Bên trong, tổn thương lan rộng hơn nhiều so với những gì nhìn thấy ngoài da. Khảo sát mô bệnh học của Tiến sĩ Đặng Thụy Mai Thy trên Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ (2014) trên 22 cá bệnh cho thấy:

• Vi khuẩn có mặt ở mang, gan, thận và tỳ (lá lách), tức là đã vào máu và đi khắp cơ thể.
• Ống thận thoái hóa, hoại tử và bị phá hủy.
• Có xuất huyết xen giữa các sợi cơ.

Do thận hư nặng, cá bệnh nặng hồi phục chậm dù đã dùng đúng thuốc. Còn xuất huyết trong cơ là lý do thịt cá bệnh có vệt máu, một điểm quan trọng với cá thát lát vốn được bán để cạo thịt làm chả.

Đốm đỏ, trương bụng do Edwardsiella tarda

Bệnh thứ hai cũng gây chết nhiều nhưng ít được người nuôi gọi đúng tên, vì thường bị gộp chung vào “xuất huyết”. Một công trình khác của nhóm PGS. Tiến Sĩ Từ Thanh Dung Đại học Cần Thơ đã phân lập 43 chủng vi khuẩn từ cá thát lát bệnh ở Hậu Giang và Đồng Tháp. Hai chủng DT37 và HG41 được định danh là E. tarda. Khi gây nhiễm thử ở nồng độ cao nhất 10⁸ CFU/ml (CFU là số tế bào vi khuẩn sống trong 1 ml), chủng HG41 làm chết toàn bộ cá thí nghiệm trong 48 giờ.

Trong nghiên cứu này, cá bệnh có các biểu hiện:

• Bơi bất thường, mắt lồi kèm xuất huyết, lở loét da, xuất huyết lấm tấm trên thân và vây.
• Khi mổ: xoang bụng có dịch lẫn máu, gan có nốt nhạt màu, thận xuất huyết, lách sưng to.

Tài liệu khuyến nông Cần Thơ đã dẫn ở trên mô tả thêm dịch vàng trong bụng cá, tức là dấu hiệu “trương bụng” mà người nuôi hay nói.

Ngoài ao, chúng tôi phân biệt sơ bộ hai bệnh qua mắt cá và dịch bụng. Mắt lồi kèm viền máu quanh hốc mắt cùng bụng căng chứa dịch thì nghiêng về E. tarda. Lườn và gốc vây đỏ, nội tạng xung huyết đỏ sẫm, ít dịch thì nghiêng về A. hydrophila. Đây chỉ là gợi ý ban đầu, vì hai bệnh có nhiều dấu hiệu trùng nhau và có ao nhiễm cả hai cùng lúc. Kiểu lồi mắt này cũng khác với các trường hợp cá bị lồi mắt do khí trong máu hoặc sốc môi trường ở chỗ luôn đi kèm xuất huyết và tổn thương nội tạng.

Nốt nhạt màu trên gan dễ khiến người từng nuôi cá tra nghĩ tới bệnh gan thận mủ trên cá tra. Bệnh đó do E. ictaluri, một loài cùng chi, gây ra. Trên thát lát, tác nhân được công bố là E. tarda, loài có phổ vật chủ rộng hơn.

Đặc điểm sinh học và đường lây chung của vi khuẩn Edwardsiella giống nhau giữa các loài cá. Riêng trên thát lát, điều cần nhớ nhất là khả năng kháng thuốc của chủng phân lập được, được trình bày ở phần ngay dưới đây.

Vì sao cùng một loại kháng sinh, có ao khỏi có ao vẫn chết?

Đặt kết quả kháng sinh đồ của hai nghiên cứu nói trên cạnh nhau sẽ thấy câu trả lời. Kháng sinh đồ là xét nghiệm cho vi khuẩn phân lập từ cá bệnh mọc trên đĩa có tẩm từng loại kháng sinh, rồi xem thuốc nào làm vi khuẩn không mọc được. Số liệu trong bảng là tỷ lệ chủng nhạy hoặc kháng của từng nghiên cứu.

Điểm đáng chú ý nhất là doxycycline. Thuốc này vẫn dùng được cho đa số ca xuất huyết do A. hydrophila, nhưng 3 trên 4 chủng E. tarda đã kháng. Khi đàn cá đỏ lườn và trương bụng cùng lúc, người nuôi trộn kháng sinh doxycycline theo thói quen thì nhóm cá nhiễm Aeromonas đỡ dần, còn nhóm nhiễm Edwardsiella vẫn chết. Nhìn từ ngoài, người nuôi chỉ thấy “thuốc ăn một nửa”. Oxytetracycline, hoạt chất vẫn có trong nhiều tài liệu hướng dẫn, cùng nhóm tetracycline với doxycycline, nên cũng cần thận trọng như vậy với ca nghi E. tarda.

Ngược lại, kháng sinh florfenicol cho kết quả tốt với cả hai tác nhân trong các chủng đã thử. Vì vậy, khi chưa kịp làm kháng sinh đồ mà cá đang chết, chúng tôi chọn florfenicol làm phương án đầu. Cần nói rõ hai giới hạn. Thứ nhất, đây là số liệu trên các chủng của vài tỉnh, chủng ở ao của người nuôi có thể khác. Thứ hai, tài liệu khuyến nông Cần Thơ đã dẫn vẫn liệt kê doxycycline cho bệnh đốm đỏ, trương bụng. Khi hai nguồn khác nhau như vậy, kháng sinh đồ từ chính ao của mình là căn cứ để chọn thuốc.

Enrofloxacin và flumequine cũng nhạy trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, đây là nhóm quinolone bị thị trường nhập khẩu kiểm tra tồn dư rất chặt, nên phải đối chiếu danh mục thuốc thú y thủy sản hiện hành trước khi tính tới.

Người nuôi đang cầm phiếu kháng sinh đồ mà chưa biết đọc đường kính vòng vô khuẩn có thể chụp phiếu gửi kỹ sư Green Bio qua Hotline 0982 266 640. Chúng tôi sẽ đọc giúp và chọn hoạt chất phù hợp với số cá thực tế trong ao hoặc lồng.

Ký sinh trùng và nấm thủy mi trên da, mang cá thát lát

Thát lát có vảy rất nhỏ và da tiết nhiều nhớt, nên khi ký sinh trùng bám vào thì phản ứng đầu tiên là nhớt trắng đục phủ thân, mang sưng, cá cọ mình vào lưới hoặc thành bờ. Trùng quả dưa để lại những hạt trắng li ti dễ nhìn trên nền da sẫm. Trùng bánh xe chủ yếu làm da xám lại và nhớt nhiều. Cả hai loài bùng nhanh trong ao nuôi dày, nước tù và đợt nhiệt độ thấp.

Trên mang, sán lá đơn chủ, loại sán có móc bám chặt vào sợi mang, là thủ phạm làm cá nổi đầu kéo dài vào sáng sớm dù oxy không thấp. Tác hại lớn nhất của ký sinh trùng trên thát lát không nằm ở bản thân chúng. Mỗi lần cá cọ mình vào lưới là thêm một vết xây xát cho Aeromonas chui vào. Vì vậy, đàn cá đang bị trùng mà thả thêm cá mới thì rất hay kéo theo một đợt xuất huyết sau đó 1 – 2 tuần.

Cách xử lý ngoại ký sinh trùng ghi trong tài liệu khuyến nông Cần Thơ và Gia Lai đã dẫn gồm:

• Tắm muối ăn 2 – 3‰ (tương đương 2 – 3 kg muối/m³ nước) hoặc formalin 20 – 25 ml/m³ trong 30 – 60 phút.
• Ở ao đất có thể phun CuSO4 0,5 – 0,7 g/m³. Ao nước mềm, pH thấp thì nên dùng ở mức thấp vì đồng độc hơn với cá trong nước này.

Nấm thủy mi thường xuất hiện ở các vết xây xát sau vận chuyển hoặc phân cỡ, mọc thành búi trắng như bông. Cũng như bệnh nấm thủy mi trên cá ở các loài khác, nấm ở đây mọc tiếp trên vết thương có sẵn. Do đó, giảm xây xát khi kéo lưới và sát trùng cá giống trước khi thả có tác dụng hơn mọi loại thuốc trị nấm dùng sau.

Ao đất và lồng bè cần hai cách xử lý khác nhau

Thát lát còm đang được nuôi theo ba kiểu chính: ao đất ở Hậu Giang và Cần Thơ, vèo lưới đặt trong ao hoặc kênh, và lồng bè trên sông hoặc hồ chứa. Cùng một bệnh nhưng cách đưa thuốc khác hẳn nhau. Nước trong ao đứng yên nên thuốc tạt xuống giữ được nồng độ. Nước qua lồng chảy liên tục nên thuốc tạt xuống bị cuốn đi gần như ngay lập tức.

Trong ao đất

Ở ao đất, việc đầu tiên khi cá có dấu hiệu bệnh là giảm cho ăn, tăng quạt khí và hạ lượng vi khuẩn trong nước để vết thương ngoài da không bị nhiễm thêm. Có một chi tiết riêng với thát lát. Cá bệnh thường rúc dưới chà, nơi nước ít lưu thông nhất, nên khi tạt thuốc phải tạt kỹ cả khu đặt chà chứ không chỉ quanh bờ.

Với bước diệt khuẩn nước này, chúng tôi dùng Vua Diệt Khuẩn. Thuốc phối hợp glutaraldehyde với BKC trong thủy sản, có tác dụng trên vi khuẩn, nấm và virus trong nước.

• Khi cá có dấu hiệu bệnh: 1 lít cho 2.000 m³ nước. Pha loãng, tạt đều vào lúc trời nắng, bật quạt hoặc sục khí trong lúc tạt.
• Định kỳ trong vụ nuôi: 1 lít cho 3.000 – 4.000 m³, 15 ngày một lần.
• Ngưng sử dụng 3 ngày trước khi thu hoạch.

Sau mưa lớn, rải vôi quanh bờ để giữ pH và hạn chế nước phèn chảy vào ao. Bước này rẻ và thường bị bỏ qua.

Trong vèo, lồng bè trên sông và hồ chứa

Ở lồng bè, tạt thuốc trực tiếp gần như không có tác dụng. Vì vậy mà các kỹ sư của Green Bio thường người nuôi quây bạt nylon kín quanh lồng, hoặc kéo lồng vào chỗ nước tĩnh, rồi mới tắm cá bằng muối, formalin hoặc thuốc sát trùng trong 30 – 60 phút. Với nấm thủy mi, có thể tắm thuốc tím 3 – 5 g/m³ trong bạt. Cách pha và những lưu ý về công dụng thuốc tím áp dụng như với cá ao. Khác ở chỗ thể tích nước trong bạt nhỏ, nên chỉ cần cân sai vài chục gam là nồng độ đã vượt ngưỡng. Liều thuốc diệt khuẩn tắm trong bạt cho lồng thát lát tính theo hướng dẫn của kỹ sư, vì trang sản phẩm chỉ ghi liều tạt cho ao.

Để phòng bệnh hằng ngày, có ba việc nên làm:

• Treo túi vải đựng vôi CaCO3 ở bốn góc và giữa lồng, đặt túi ở phía nước chảy tới và ngang tầng cá hay nằm.
• Chà lưới 1 – 2 tuần một lần.
• Giữ khoảng cách giữa các bè 5 – 10 m.

Lưới sạch thì nước lưu thông tốt, cá ít bị xây xát khi va vào lưới. Mùa mưa bão là lúc lồng thát lát vừa bị nước đục vừa bị sóng xô lưới, nên gia cố khung, phao và dây neo để bảo vệ thủy sản nuôi lồng bè trong mùa mưa bão cũng chính là một bước phòng xuất huyết.

Trộn kháng sinh khi cá đang ăn yếu

Ở cả ao lẫn lồng, kháng sinh cho bệnh vi khuẩn đều phải đưa qua thức ăn. Với thát lát, việc này khó hơn bình thường vì hai lý do:

• Cá bệnh ăn ít đi.
• Cá ăn chủ yếu vào chiều tối, nên viên thức ăn trộn thuốc rơi xuống mà cá không ăn ngay sẽ bị nước rửa trôi thuốc.

Theo tài liệu hướng dẫn của sở Nông nghiệp và Môi trường Gia Lai ở trên gợi ý dùng dầu gan mực bao ngoài viên để thuốc không tan vào nước, và cho ăn thuốc vào cữ chiều tối, lúc cá háu ăn nhất.

Sai sót hay gặp nhất là giữ nguyên tỷ lệ “bao nhiêu gam thuốc trên 1 kg thức ăn” trong khi cá chỉ còn ăn một nửa khẩu phần. Kháng sinh phải tính theo khối lượng cá, không theo khối lượng thức ăn. Ví dụ với số liệu giả định:

• Lồng có khoảng 480 kg cá thát lát.
• Kỹ sư chỉ định 10 mg florfenicol/kg cá/ngày. Mỗi ngày cần 4,8 g hoạt chất, tương đương 24 g chế phẩm có hàm lượng 20%.
• Lúc khỏe, cá ăn 2% khối lượng thân, tức khoảng 9,6 kg thức ăn. Lượng chế phẩm trên trộn vào đó là khoảng 2,5 g/kg thức ăn.
• Khi cá chỉ còn ăn 4,8 kg, vẫn phải trộn đủ 24 g chế phẩm vào 4,8 kg này, tức khoảng 5 g/kg. Nếu giữ nguyên 2,5 g/kg, cá chỉ nhận được một nửa liều.

Việc sử dụng thiếu liều như vậy là con đường ngắn nhất để vi khuẩn trong ao kháng thuốc. Để có con số đúng cho ao hoặc lồng của mình, người nuôi có thể gửi kỹ sư Green Bio số lồng, kích thước lồng, cỡ cá ước tính và lượng thức ăn cá còn ăn mỗi cữ. Chúng tôi sẽ tính liều theo thể trọng thực tế và theo dõi tiếp vài ngày đầu dùng thuốc.

Phục hồi đàn cá và giữ chất lượng thịt trước khi bán

Kháng sinh dừng lại không có nghĩa là đàn cá đã khỏe. Như mô bệnh học đã cho thấy, thận và gan của cá thát lát bị xuất huyết nặng cần thời gian để hồi phục. Đường ruột vừa qua 5 – 7 ngày kháng sinh cũng mất phần lớn vi khuẩn có lợi, nên cá ăn lại chậm, phân lỏng và dễ tái nhiễm nếu cho ăn tăng vọt.

Giai đoạn này nên tăng khẩu phần dần trong khoảng một tuần, bổ sung vitamin C và cho lợi khuẩn đường ruột vào thức ăn. Thát lát là cá ăn mồi động vật, ruột ngắn và dạ dày khỏe. Nếu ruột không kịp có lại vi khuẩn có lợi, cá dễ bị đầy hơi khi quay lại cữ ăn đầy. Để phục hồi đường ruột, Biotic Pro chứa hai chủng Bacillus subtilis và Bacillus licheniformis dạng lỏng, dễ trộn vào thức ăn viên. Trang sản phẩm ghi dùng cho tôm và cá nhưng chỉ có liều cho tôm, nên liều cho cá thát lát theo hướng dẫn của kỹ sư.

Cá thát lát nuôi khoảng 8 tháng có thể đạt từ 400 g/con. Như vậy một đợt bệnh vào tháng thứ 6 – 7 rơi đúng lúc cá gần cỡ bán. Thịt thát lát chủ yếu được cạo làm chả hoặc bán cho cơ sở chế biến. Đây là nhóm khách soi kỹ vệt máu trong thịt và tồn dư kháng sinh. Vì vậy, nếu bệnh xảy ra sát ngày bán, người nuôi cần tính lùi đủ thời gian ngưng thuốc ghi trên nhãn kháng sinh trước khi hẹn thương lái. Bán gấp cá vừa điều trị xong thường bị ép giá vì thịt còn vệt xuất huyết, và có thể không qua được khâu kiểm tra tồn dư.

Phòng bệnh theo nhiệt độ, mùa nước và nguồn thức ăn

Theo kinh nghiệm của các kỹ sư Green Bio cá thát lát kém ăn và dễ bệnh khi nhiệt độ xuống dưới 20°C. Ở ĐBSCL nước hiếm khi lạnh tới mức đó, nhưng những đêm gió bấc cuối năm hay trận mưa lớn đầu mùa vẫn làm nước tầng mặt hạ nhiệt và đục rất nhanh. Vào những lúc giao mùa như vậy, nên giảm khoảng 50% lượng thức ăn và trộn thêm men tiêu hóa, vitamin C, thay vì chờ cá bỏ ăn mới xử lý.

Nguồn thức ăn là điểm khác lớn giữa các hộ nuôi thát lát. Nhiều ao vẫn cho ăn cá tạp xay, vừa dễ mang theo vi khuẩn từ nguyên liệu không tươi, vừa để lại nhiều chất hữu cơ dưới đáy. Thức ăn dư thối rữa ở đáy làm sinh ra khí độc NH3. NH3 tăng mạnh vào buổi chiều khi pH lên cao, cũng là lúc thát lát bắt đầu cữ ăn chính, nên mang cá bị tổn thương đúng giờ cá cần thở nhiều nhất. Chuyển dần sang thức ăn viên có độ đạm từ 25% trở lên giúp kiểm soát lượng ăn và dễ trộn thuốc khi cần.

Ở ao đất đang dùng cá tạp, nên dùng vi sinh xử lý đáy định kỳ. Bio Enzym phối hợp Bacillus subtilis mật độ cao với enzyme protease, enzyme cắt nhỏ chất đạm trong thức ăn dư và xác cá tạp.

• Liều định kỳ: 250 g cho 5.000 m³ nước, 7 – 10 ngày một lần.
• Ao ít thay nước: 250 g cho 2.000 m³, 7 ngày một lần.
• Không dùng chung với hóa chất diệt khuẩn trong vòng 24 giờ trước và sau khi xử lý vi sinh.

Với cá giống, việc nên làm nhất là tắm muối trước khi thả và chọn đàn đồng cỡ, không xây xát. Đợt chết rải rác đầu vụ trên thát lát thường bắt đầu từ chính những con bị trầy da trong khâu vận chuyển.

Câu hỏi thường gặp về bệnh trên cá thát lát

Kết luận

Bệnh trên cá thát lát xoay quanh hai vi khuẩn chính là A. hydrophila và E. tarda, cộng thêm ký sinh trùng và nấm mở đường cho chúng. Cá ưa tối nên bệnh hay được phát hiện muộn. Hai vi khuẩn lại phản ứng khác nhau với cùng một kháng sinh, còn ao đất và lồng bè cần hai cách đưa thuốc khác nhau. Theo dõi cữ ăn chiều tối, mổ khám sớm và chọn thuốc theo kháng sinh đồ là ba việc quyết định đàn cá có qua được đợt bệnh hay không.

Người nuôi đang thấy cá bỏ cữ chiều, bụng trương hoặc mắt lồi có thể quay một đoạn video cá ban đêm, chụp vài con đã mổ (gan, thận, mang) rồi gọi Hotline 0982 266 640 hoặc gửi kèm số đo nước gần nhất. Kỹ sư Green Bio sẽ cùng xem dấu hiệu, gợi ý nơi nuôi cấy, làm kháng sinh đồ và tính liều theo ao hoặc lồng thực tế.