Nhận diện bệnh virus mùa xuân trên cá chép và cách giữ ao an toàn

Bệnh virus mùa xuân trên cá chép (bệnh xuất huyết mùa xuân, SVC) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Spring viraemia of carp virus (SVCV) gây ra. Virus làm cá xuất huyết ở da, gốc vây, mang và nội tạng, gây hại nặng nhất cho cá chép dưới 1 năm tuổi khi nước ao ở khoảng 11 – 17°C. Bệnh chưa có thuốc đặc trị và có thể làm chết đến 70% đàn cá non trong một đợt. Vì vậy, người nuôi được lợi nhiều nhất khi nhận ra sớm những ngày nước lạnh dễ phát bệnh và giữ ao ổn định trong giai đoạn này. Trong bài viết này, Green Bio sẽ giải thích vì sao bệnh bùng đúng lúc vi khuẩn nitrat hóa trong ao làm việc chậm nhất, và người nuôi nên làm gì khi nghi ao nhiễm bệnh.

Virus SVCV và cách gây bệnh SVC trên cá chép

Trong nhóm bệnh trên cá chép, SVC là một trong số ít bệnh vừa không có thuốc chữa vừa có thể làm mất trắng ao giống trong một đợt rét. Tác nhân là SVCV. Virus này có vật chất di truyền là RNA, hình viên đạn, thuộc họ Rhabdoviridae. Trước đây virus được gọi là Rhabdovirus carpio. Ngoài tên “xuất huyết mùa xuân”, người nuôi còn gặp các tên gọi khác như bệnh phù cá chép, bệnh đốm đỏ cá chép hay bệnh viêm bóng hơi.

Virus SVCV

Virus vào cơ thể cá chủ yếu qua mang. Sau đó virus theo máu đến gan và thận, là hai nơi virus nhân lên nhiều nhất. Theo sổ tay chẩn đoán bệnh động vật thủy sản của WOAH, lượng virus trong gan và thận cao hơn hẳn so với lá lách, mang hay não. Virus phá thành mạch máu nhỏ nên cá xuất huyết từng đám dưới da và ở gốc vây. Thận bị tổn thương nên cá không thải được nước, dẫn đến bụng chướng và mắt lồi. Do vậy, khi thấy cá chép giống trong mùa rét vừa xuất huyết vừa chướng bụng, người nuôi nên nghĩ đến virus trước khi nghĩ đến vi khuẩn.

Loài và cỡ cá dễ mắc virus SVCV

Cá chép thường, cá chép lai và cá koi là những vật chủ dễ mắc nhất. Tiếp theo là cá vàng, cá diếc, cá trắm cỏ, cá mè trắng và cá mè hoa. Đây đều là những loài hay được thả ghép trong ao miền Bắc, nên người nuôi đang theo dõi bệnh trên cá trắm cỏ trong ao ghép cũng nên để ý SVC.

Cá dưới 1 năm tuổi bị nặng nhất. Lý do là sức đề kháng tự nhiên của cá non chưa hoàn thiện, nên cá càng nhỏ càng dễ phát bệnh rõ. Cá bố mẹ vẫn có thể nhiễm virus nhưng thường ít chết hơn. Nguy hiểm ở chỗ cá lớn nhiễm bệnh mà không có biểu hiện sẽ trở thành nguồn mang virus.

Bệnh virus mùa xuân trên cá chép bùng ở nhiệt độ bao nhiêu?

Bệnh mang tên “mùa xuân” vì nhiệt độ nước quyết định nó. Tài liệu của WOAH ghi nhận ổ dịch trên cá chép thường xảy ra khi nước ở khoảng 11 – 17°C. Bệnh hiếm khi xuất hiện dưới 10°C. Khi nước vượt 22°C, cá chết ít hẳn, nhất là cá lớn. Ở châu Âu, thiệt hại có thể lên đến 70% đàn cá chép non nhưng thường ở mức 1 – 40%.

Ở các tỉnh miền Bắc, những đợt rét đậm có thể kéo nhiệt độ nước ao xuống dưới 15°C trong nhiều ngày liền. Vì vậy, khoảng 11 – 17°C không chỉ có vào mùa xuân. Nước ao đi qua khoảng này hai lần mỗi năm: lúc chuyển từ thu sang đông, và lúc ấm dần từ cuối đông sang xuân. Theo quan sát của chúng tôi, lần thứ hai nguy hiểm hơn. Cá vừa qua mấy tuần rét, gầy và yếu, trong khi nhiệt độ bắt đầu thuận lợi cho virus nhân lên. Tài liệu quốc tế cũng xem thể trạng kém của cá sau mùa đông là một nguyên nhân góp phần gây bệnh.

Để biết ao đang ở mức nhiệt nào, người nuôi nên đo nhiệt độ nước vào sáng sớm, khoảng 6 giờ, ở độ sâu chừng nửa mét. Đây là lúc nước lạnh nhất và cũng là lúc cá chịu áp lực lớn nhất. Đo vào buổi trưa nắng sẽ cho con số cao hơn thực tế. Ngưỡng nhiệt độ cho từng loài nuôi đã được trình bày ở bài nhiệt độ thích hợp để nuôi cá. Riêng với SVC, người nuôi chỉ cần nhớ một mốc: khi nhiệt độ sáng sớm lên lại khoảng 11 – 12°C sau đợt rét, cá bắt đầu vào giai đoạn dễ phát bệnh.

Nước lạnh làm chậm cả cá lẫn vi khuẩn nitrat hóa

Trong mùa rét, cá chép bị hai bất lợi cùng lúc. Đây là điểm mà phần lớn tài liệu về SVC chưa nhắc tới.

Bất lợi thứ nhất nằm ở sức đề kháng của cá. Cá chép là động vật biến nhiệt, nên khả năng sinh kháng thể và interferon (chất cá tự tiết ra để chặn virus nhân lên) phụ thuộc vào nhiệt độ nước. Nước càng lạnh, cá càng chậm tạo ra những chất này. Khi nước ấm lên đến khoảng 11 – 17°C, virus đã nhân lên được nhưng sức đề kháng của cá chưa theo kịp. SVC gây hại nặng nhất chính trong khoảng chênh lệch này.

Bất lợi thứ hai nằm ở đáy ao. Vi khuẩn nitrat hóa gồm Nitrosomonas, nhóm chuyển NH3 thành NO2, và Nitrobacter, nhóm chuyển NO2 thành NO3. Đây là hai nhóm vi khuẩn chính giúp ao tự làm sạch đạm. Cả hai nhóm làm việc chậm hẳn khi nước xuống dưới khoảng 15°C. Trong khi đó, cá vẫn thải chất bài tiết và thức ăn thừa vẫn phân hủy. Vì thế TAN (tổng lượng đạm amoni trong nước) tích lại dần trong suốt mùa rét.

Lúc trời còn lạnh, lượng đạm tích lại này chưa gây hại nhiều. Lý do là ở nhiệt độ thấp, tỷ lệ NH3 tự do (dạng độc) trong TAN nhỏ hơn so với mùa hè ở cùng mức pH. Tình hình thay đổi khi trời ấm lên. Nắng làm tảo quang hợp mạnh, pH chiều lên cao, nhiệt độ tăng, và tỷ lệ NH3 độc trong lượng TAN đã tích sẵn tăng theo. Thời điểm này lại trùng đúng khoảng 11 – 17°C mà virus đang mạnh. Đúng những ngày đó, nhiều người nuôi thấy cá ăn lại nên tăng thức ăn, làm lượng đạm tăng thêm. Kết quả là khí độc NH3 làm tổn thương mang cá, tạo đường cho virus xâm nhập dễ hơn.

Trong giai đoạn nước còn lạnh, người nuôi không nên dùng hóa chất mạnh để hạ đạm, vì sẽ làm cá thêm sốc. Cách hợp lý hơn là giảm lượng chất hữu cơ ở đáy, nơi đạm được sinh ra. Với ao có nhiều bùn và ít thay nước, chúng tôi thường dùng Bio Enzym.

Sản phẩm có Bacillus subtilis và enzyme protease giúp phân giải chất thải đáy và hạ NH3, NO2. Liều định kỳ là 250 g cho 5.000 m³ nước, 7 – 10 ngày một lần. Ao ít thay nước dùng 250 g cho 2.000 m³, 7 ngày một lần. Không dùng hóa chất sát trùng trong vòng 24 giờ trước và sau khi tạt vi sinh. Vi sinh cũng làm việc chậm trong nước lạnh, nên người nuôi nên chọn những ngày trời hửng nắng để dùng thay vì giữa đợt rét đậm.

Những dấu hiệu để nhận biết bệnh virus mùa xuân trên cá chép

Ngay từ những ngày đầu, cá bệnh đã có thay đổi về hành vi, trước khi xuất huyết lộ rõ. Cá lờ đờ, tách đàn, tụ lại ở chỗ nước cấp vào hoặc dọc theo bờ ao. Một số con bơi mất thăng bằng hoặc nằm nghiêng ở tầng mặt. Vào buổi sáng sớm trời rét, người nuôi đi quanh bờ sẽ dễ thấy nhất những con cá chép giống nằm lặng ven bờ, phản xạ chậm khi có bóng người. Ở ao cá khỏe, cá thường lặn ngay khi có động.

Sau đó, các dấu hiệu trên thân cá xuất hiện dần:

• Da sẫm màu, mang nhợt nhạt. Mang nhợt là điểm khác với nhiều bệnh xuất huyết do vi khuẩn.
• Có các chấm hoặc đám xuất huyết trên da, ở gốc vây, quanh mắt và mang.
• Bụng chướng to, mắt lồi.
• Hậu môn sưng đỏ và lồi ra, thường kéo theo một sợi phân nhầy trắng đục.

Khi mổ khám, xoang bụng chứa nhiều dịch, thường lẫn máu. Ruột viêm, chứa đầy dịch nhầy thay vì thức ăn. Bóng hơi có thể có điểm xuất huyết hoặc teo dần một ngăn. Các nội tạng bị phù và xuất huyết.

Không phải con cá bệnh nào cũng có đủ các dấu hiệu trên. Trong những đợt cá chết đột ngột, cá có thể chết khi chưa kịp có dấu hiệu rõ ngoài thân. Vì vậy, nếu chỉ chờ thấy đủ triệu chứng mới nghi SVC, người nuôi thường đã muộn. Với người nuôi đang so các vết đỏ trên vây để đoán bệnh, bài cá chép bị nổi gân máu ở đuôi và vây có phần phân biệt chi tiết theo vị trí vết đỏ.

Bệnh SVC dễ nhầm với những bệnh nào?

Hai bệnh hay bị nhầm nhất với SVC là bệnh do Koi herpesvirus (KHV) và xuất huyết do vi khuẩn Aeromonas. Cách phân biệt đơn giản nhất là đối chiếu nhiệt độ nước với dấu hiệu ở mang.

KHV gây bệnh chủ yếu khi nước ở khoảng 16 – 29°C, theo hướng dẫn phòng, chống một số bệnh nguy hiểm trên họ cá chép của UBND xã Vị Xuyên (Tuyên Quang) năm 2026. Khoảng này cao hơn SVC. Cá nhiễm KHV có mang hoại tử, loang lổ trắng và đỏ, mắt thường trũng xuống. Cá nhiễm SVC thì mang nhợt đều và mắt lồi ra. Hai bệnh có phần nhiệt độ trùng nhau, khoảng 16 – 17°C. Trong khoảng này, nhìn bằng mắt không đủ để kết luận, nên người nuôi cần xét nghiệm PCR (phương pháp tìm đúng đoạn gen của virus trong mẫu cá).

Với xuất huyết do Aeromonas, cá thường chết rải rác, chết tăng dần theo ngày và có vết loét. Cá thường đáp ứng với kháng sinh nếu dùng đúng thuốc. Trong khi đó, SVC làm cá chết nhanh, đồng loạt ở đàn cá nhỏ, và kháng sinh không làm giảm số cá chết. Cũng cần lưu ý rằng hai bệnh có thể đi cùng nhau. Ao nhiễm SVC rất dễ bị Aeromonas bội nhiễm (nhiễm thêm vi khuẩn khi cá đã yếu), nên thấy cá có vết loét chưa đủ để loại trừ virus.

Virus lây qua những đường nào trong vùng nuôi

Nước là đường lây chính. Cá bệnh thải virus qua phân, nước tiểu và dịch nhầy mang, rồi cá khỏe trong cùng nguồn nước nhiễm qua mang. Các ao dùng chung kênh cấp nước hoặc xả thải ra cùng một mương có nguy cơ lây cho nhau cao hơn nhiều so với ao có nguồn nước riêng.

Virus sống ngoài cơ thể cá lâu hay ngắn phụ thuộc rõ vào nhiệt độ. Theo tài liệu của WOAH, SVCV sống được 5 tuần trong nước sông ở 10°C và hơn 6 tuần trong bùn ao ở 4°C. Khi bùn ấm lên 10°C, thời gian này chỉ còn khoảng 4 ngày. Như vậy, một ao vừa có dịch rồi bỏ qua mùa đông mà không cải tạo đáy, sang xuân vẫn có thể còn virus trong lớp bùn lạnh. Đây là lý do việc xử lý đáy sau đợt dịch quan trọng hơn việc thay nước.

Ngoài nước và bùn, virus còn lây qua những đường mà người nuôi ít để ý:

• Ký sinh trùng hút máu: Trong thí nghiệm, rận cá Argulus và đỉa cá Piscicola geometra đã truyền được virus từ cá bệnh sang cá khỏe. Virus còn được phân lập từ rận cá bắt trên cá chép bệnh. Vì vậy, ao có nhiều rận cá trong mùa rét có thêm một đường lây.
• Chim ăn cá: Cò và diệc tha cá bệnh từ ao này sang ao khác. Thí nghiệm cho thấy virus còn sống trong cá mà chim nhả ra sau 2 giờ.
• Dụng cụ và con người: Lưới, vợt, thùng vận chuyển và ủng dùng chung giữa các ao.
• Cá mang virus không biểu hiện bệnh: Cá sống sót sau dịch và cá lớn nhiễm nhẹ vẫn có thể mang virus lâu dài.

Ở miền Bắc, mùa buôn cá chép cuối năm âm lịch rơi đúng vào mùa nước lạnh. Cá được gom từ nhiều ao, nhốt chung, chuyển qua nhiều chặng, sau đó một phần cá còn sống quay lại ao hoặc được thả ra sông hồ. WOAH ghi nhận SVC có thể bùng ở cá đang cách ly sau vận chuyển, dù trước đó không phát hiện virus trên đàn cá. Vì vậy, chúng tôi luôn khuyên người nuôi không thả lại vào ao giống những con cá chép đã qua tay thương lái hoặc đã nhốt chung với cá nơi khác.

Khi nghi ao bị SVC, 48 giờ đầu người nuôi cần làm gì?

Hiện chưa có thuốc diệt được SVCV trong cơ thể cá. Vì vậy, mục tiêu của những ngày đầu không phải là chữa khỏi cho đàn cá đang bệnh. Mục tiêu là giữ cho số cá còn khỏe không bị thêm áp lực, chặn virus lây sang ao khác và có kết quả xét nghiệm để quyết định bước tiếp theo. Cách làm cụ thể khác nhau tùy mức cá chết.

Ao chết rải rác, cá còn ăn

Đây là lúc người nuôi còn nhiều lựa chọn nhất. Trước hết cần lấy mẫu gửi xét nghiệm PCR. Mẫu tốt nhất là 5 – 10 con cá đang yếu nhưng còn sống, đựng trong túi nước ao có sục khí hoặc ướp đá, không dùng cá đã chết lâu. Cùng lúc đó, người nuôi nên:

• Giảm khoảng một nửa lượng thức ăn và không tăng lại cho đến khi có kết quả. Cá bệnh tiêu hóa kém, thức ăn thừa chỉ làm thêm đạm trong ao.
• Dừng mọi việc kéo lưới, san cá, thay nước nhiều hay bón vôi liều cao.
• Vớt cá chết và cá sắp chết mỗi sáng, chôn có rắc vôi bột hoặc tiêu hủy theo hướng dẫn của thú y xã. Không vứt xuống mương hay cho vật nuôi khác ăn.
• Duy trì oxy hòa tan ổn định, nhất là vào nửa đêm về sáng. Cá bệnh có mang nhợt nên chịu thiếu oxy kém hơn cá khỏe.

Đây cũng là lúc kỹ sư hỗ trợ được người nuôi nhiều nhất. Người nuôi gửi ảnh cá ở bốn góc nhìn (thân, mang, bụng, hậu môn), ảnh mổ khám và nhiệt độ nước sáng sớm của 5 – 7 ngày gần nhất. Từ đó, đội ngũ Green Bio có thể đánh giá mức nghi SVC so với các bệnh khác và chỉ cách lấy mẫu đúng. Người nuôi gọi Hotline 0982 266 640 để được hỗ trợ miễn phí.

Ao chết nhiều, cấp tính

Theo hướng dẫn phòng, chống bệnh trên họ cá chép của UBND xã Vị Xuyên, khi cá chết cấp tính với tỷ lệ trên 50%, cơ sở nuôi cần báo ngay cho cơ quan quản lý. Trong lúc chờ hướng dẫn xử lý, cơ sở phải ngừng cho ăn, không dùng thuốc hay hóa chất và không xả nước ao ra ngoài. Nhiều người nuôi phản xạ ngay bằng cách xả cạn ao và đánh hóa chất liều cao. Ở đây cách đó có hại, vì nước ao đang chứa nhiều virus nhất sẽ chảy ra mương chung đến các ao khác.

Nếu kết quả xét nghiệm dương tính với virus và cá có biểu hiện bệnh, hướng dẫn trên khuyến nghị người nuôi cân nhắc thu hoạch hoặc tiêu hủy tùy kích cỡ và giá trị của cá. Cá đã đạt cỡ thương phẩm chỉ được chuyển ra khỏi vùng dịch sau khi đã xử lý theo hướng dẫn của cơ quan chuyên ngành. Với ao cá giống, chúng tôi nói thẳng với người nuôi rằng giữ lại đàn cá đã nhiễm để bán làm giống là rủi ro lớn nhất. Số cá sống sót có thể mang virus lâu dài và đem mầm bệnh đến ao của người mua.

Ao bên cạnh chưa có dấu hiệu bệnh

Ao chưa bệnh cần được bảo vệ bằng cách cắt hết các đường lây đã nêu ở phần trên. Mỗi ao dùng dụng cụ riêng. Người chăm ao bệnh không lội sang ao khác. Ngừng lấy nước từ mương mà ao bệnh đang thải ra. Giăng lưới hoặc dây chắn để hạn chế chim.

Với nước cấp và ao chưa bệnh, người nuôi có thể sát trùng định kỳ bằng Vua Diệt Khuẩn. Sản phẩm có glutaraldehyde và benzalkonium chloride (BKC), hai hoạt chất phá được lớp vỏ bên ngoài của virus và vi khuẩn. Liều định kỳ là 1 lít cho 3.000 – 4.000 m³ nước, 15 ngày một lần. Tạt vào lúc trời nắng và chạy quạt nước. Lưu ý: sản phẩm chỉ có tác dụng với mầm bệnh trong nước, không chữa được virus đã nằm trong cơ thể cá. Với cá giống nhỏ, người nuôi nên hỏi kỹ sư để giảm liều cho phù hợp.

Kháng sinh có chữa được bệnh virus mùa xuân không?

Kháng sinh chỉ tác động lên vi khuẩn, nên không giết được SVCV hay giảm lượng virus trong cơ thể cá. Thực tế chúng tôi gặp khá nhiều ao cá chép giống bị đánh kháng sinh liên tục 7 – 10 ngày giữa mùa rét mà số cá chết vẫn không giảm. Sau đợt đó, đàn cá còn yếu thêm vì gan phải xử lý thuốc, trong khi gan lại là một trong hai cơ quan virus nhân lên mạnh nhất.

Kháng sinh chỉ có chỗ dùng khi xét nghiệm hoặc soi mẫu cho thấy có vi khuẩn bội nhiễm, thường là Aeromonas. Dấu hiệu gợi ý là cá có vết loét lan rộng và số cá chết rải rác kéo dài khi virus đã qua giai đoạn cấp. Khi đó, người nuôi chọn thuốc nằm trong danh mục được phép, dùng đủ liệu trình và tính đúng thời gian ngưng thuốc trước khi bán. Bài các loại kháng sinh trong thủy sản có so sánh các nhóm thuốc. Với cá chép bị Aeromonas bội nhiễm, kỹ sư Green Bio có thể dùng Marvatil, một sản phẩm phối hợp sulfadimidine và trimethoprim. Liều và số ngày dùng do kỹ sư tính theo trọng lượng đàn cá và kết quả xét nghiệm.

Một số người nuôi còn đánh hóa chất đã bị cấm để chữa cá. Ngoài việc không có tác dụng với virus, cách này còn làm cá có tồn dư hóa chất. Cá có tồn dư sẽ không bán được cho cơ sở thu mua đạt chuẩn.

Cải tạo ao sau đợt dịch và chuẩn bị cho mùa rét năm sau

Việc chuẩn bị nên bắt đầu ngay sau khi thu ao, không đợi đến khi trời trở rét. Sau một đợt dịch, mục tiêu quan trọng nhất là không để virus nằm lại trong bùn qua mùa đông.

Virus trong bùn chết nhanh khi bùn ấm và khi môi trường có độ kiềm rất cao. Theo WOAH, SVCV bị bất hoạt sau 10 phút ở pH 12. Vôi nung (CaO) rải lên bùn còn ẩm có thể đẩy pH lớp bùn mặt lên mức rất cao trong thời gian ngắn. Đây là lý do tháo cạn, vét bớt bùn, rải vôi nung và phơi đáy có tác dụng với SVC rõ hơn nhiều so với chỉ thay nước. Cách chọn và tính lượng vôi cho từng loại đất đã có ở bài vôi thủy sản. Dụng cụ dùng ở ao bệnh cần được rửa sạch bùn, ngâm dung dịch sát trùng rồi phơi nắng. Nồng độ dùng để ngâm dụng cụ cao hơn nhiều so với liều tạt ao. Đặc điểm của hoạt chất này có trong bài BKC trong thủy sản.

Với vụ nuôi tiếp theo, chúng tôi gợi ý người nuôi những việc sau:

• Con giống: Chỉ mua cá chép giống có nguồn gốc rõ ràng và đã qua kiểm dịch. Không mua cá gom từ nhiều nguồn trong mùa rét.
• Mật độ: Giảm mật độ thả trong giai đoạn cuối đông, đầu xuân. Mật độ thấp giúp virus lây chậm hơn.
• Ký sinh trùng: Kiểm tra rận cá và đỉa trước mùa rét và xử lý dứt điểm, vì đây là những đường lây đã được chứng minh trong thí nghiệm.
• Đạm trong ao: Giảm lượng thức ăn theo nhiệt độ. Khi trời ấm lại sau đợt rét, tăng thức ăn từ từ trong 7 – 10 ngày để vi khuẩn nitrat hóa có thời gian hoạt động trở lại.
• Xét nghiệm định kỳ: Hướng dẫn của địa phương khuyến khích lấy mẫu xét nghiệm ít nhất 1 lần/tháng/ao với cá thương phẩm, và 2 lần/tháng/ao với cá đang ương giống ở vùng nuôi trọng điểm. Với cá chép giống, những đợt lấy mẫu cuối đông là có giá trị nhất.

Vaccine phòng SVC đã được thử nghiệm ở nhiều nước và cho kết quả khả quan. Tuy vậy, theo WOAH, hiện chưa có vaccine an toàn và hiệu quả được sử dụng rộng rãi. Vì thế, phòng bệnh vẫn dựa vào quản lý nhiệt độ, nguồn nước và con giống như trên.

Câu hỏi thường gặp về bệnh SVC

Kết luận

Bệnh virus mùa xuân trên cá chép chưa có thuốc chữa, nên người nuôi chỉ có thể chủ động bằng cách quản lý tốt khoảng nhiệt độ nước 11 – 17°C. Trong khoảng nhiệt độ này, sức đề kháng của cá và vi khuẩn nitrat hóa trong ao cùng làm việc chậm. Người nuôi giữ được ao an toàn nếu nắm được những ngày nguy hiểm đó, giữ đạm và đáy ao ổn định, cắt các đường lây và không đánh kháng sinh khi chưa có xét nghiệm.

Nếu ao cá chép giống của người nuôi đang có cá lờ đờ ven bờ sau đợt rét, người nuôi có thể gọi Hotline 0982 266 640 để kỹ sư Green Bio cùng xem xét. Người nuôi chỉ cần chuẩn bị vài ảnh cá ở thân, mang và bụng, nhiệt độ nước sáng sớm mấy ngày gần nhất và số cá chết mỗi ngày. Kỹ sư sẽ giúp đánh giá khả năng SVC, hướng dẫn lấy mẫu xét nghiệm đúng cách và tính liều xử lý nước theo đúng thể tích ao thực tế.