Bệnh trắng gan trắng mang trên cá tra: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử lý

Bệnh trắng gan trắng mang trên cá tra là hội chứng thiếu máu nặng ở cá tra. Bệnh làm mang chuyển từ đỏ tươi sang hồng nhạt rồi trắng bệch, gan nhạt sang màu vàng kem, thường gặp ở cá giống và cá thịt dưới 3 tháng nuôi; đến nay chưa xác định được một tác nhân duy nhất, mà là sự kết hợp của ký sinh trùng mang, vi khuẩn nhiễm kèm và môi trường ao xấu đi. Cá bệnh bơi lờ đờ, tụ về chỗ nước chảy, bỏ ăn, máu loãng và nhạt màu, chết rải rác kéo dài nhiều ngày; hao hụt có thể từ vài phần trăm đến hơn một nửa đàn. Vì bệnh không có thuốc đặc trị, phát hiện sớm và xử lý đúng hướng sẽ quyết định trực tiếp tỷ lệ sống, chi phí thuốc và lợi nhuận của cả vụ: giảm tải cho cá, làm sạch mang và đáy ao, chỉ dùng kháng sinh khi có bội nhiễm.

Trong bài viết này, Green Bio sẽ chia sẻ các nguyên nhân làm cá tra bị trắng mang, dấu hiệu nhận biết, cách phân biệt với bệnh gan thận mủ, phác đồ xử lý theo từng giai đoạn và cách phòng bệnh cho cá tra giống.

Bệnh trắng gan trắng mang trên cá tra là gì?

Bệnh trắng gan trắng mang trên cá tra (thường viết tắt là TGTM) được đặt tên theo biểu hiện chứ không theo tác nhân gây bệnh. Người nuôi gọi như vậy vì khi mổ khám, hai dấu hiệu dễ thấy nhất là mang trắng và gan trắng. Về bản chất, cá mất hồng cầu và huyết sắc tố (hemoglobin, chất mang oxy trong máu) ở mức nghiêm trọng. Khi máu không còn đủ khả năng chở oxy, cá bị ngạt dù nước ao vẫn đủ oxy, mọi cơ quan đều nhợt nhạt và cá suy kiệt dần.

Mức độ thiếu máu này đã được đo cụ thể. Từ Thanh Dung phân tích huyết học 164 mẫu cá bệnh từ 17 ao nuôi ở Đồng bằng sông Cửu Long (Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, 2010). Ở cá bệnh nặng, số hồng cầu trưởng thành chỉ còn khoảng 4,57% so với cá khỏe. Nhiều hồng cầu bị biến dạng (không nhân, hai nhân, hồng cầu non) và số bạch cầu giảm rõ rệt. Bạch cầu giảm nghĩa là sức đề kháng sụp đổ, nên cá TGTM rất dễ nhiễm thêm vi khuẩn và ký sinh trùng.

TGTM nằm trong nhóm bệnh thường gặp trên cá tra ở giai đoạn ương và đầu vụ nuôi thịt, cùng với gan thận mủ, xuất huyết và ký sinh trùng. Khác biệt của TGTM là bệnh hiếm khi xuất hiện riêng lẻ, nó thường nối tiếp hoặc chồng lên các bệnh khác. Vì vậy không thể chỉ dùng một loại thuốc là xử lý xong.

Nguyên nhân nào khiến cá tra bị trắng gan trắng mang?

Đến nay khoa học vẫn chưa xác định được mầm bệnh cụ thể gây trắng gan trắng mang trên cá tra. Các khảo sát của Trường Đại học Cần Thơ và Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II có cùng nhận định: đây là hội chứng do nhiều nguyên nhân, trong đó ký sinh trùng, vi khuẩn, môi trường và cách dùng thuốc cùng góp phần. Từ kinh nghiệm soi mẫu tại ao, chúng tôi chia các yếu tố này thành bốn nhóm.

Ký sinh trùng mang có phải thủ phạm chính?

Ký sinh trùng là nhóm được tìm thấy nhiều nhất trên cá TGTM, nổi bật là:

• Myxobolus spp. (bào tử trùng tạo bào nang);
• sán lá đơn chủ (Dactylogyrus, Gyrodactylus);
• trùng bánh xe (Trichodina).

Một khảo sát tại An Giang và Cần Thơ năm 2019 ghi nhận Myxobolus sp. là ký sinh trùng chủ yếu trong vùng nghiên cứu. Nghiên cứu này cũng gặp TGTM ở nhiều trường hợp nhưng vẫn chưa rõ tác nhân.

Theo quan sát của chúng tôi, ký sinh trùng chưa chắc là thứ khởi phát bệnh, nhưng chúng làm bệnh nặng thêm. Chúng bám dày trên tơ mang, phá vỡ lớp tế bào bề mặt, gây mất máu rỉ rả và thu hẹp diện tích trao đổi khí. Nếu đàn cá đang thiếu máu mà mang còn bị các loại ký sinh trùng trên cá bám dày, khả năng hồi phục gần như không còn.

Vi khuẩn và việc lạm dụng kháng sinh đóng vai trò gì?

Có thể phân lập được Edwardsiella ictaluri (tác nhân gan thận mủ) và Aeromonas hydrophila (tác nhân xuất huyết) từ một phần cá TGTM. Tuy nhiên tỷ lệ thấp và không phải ca nào cũng có, nên giới chuyên môn không coi đây là nguyên nhân chính. Dù vậy, mối liên hệ gián tiếp lại rất rõ. Báo cáo về hội chứng trắng gan trắng mang (2010) của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II lưu ý: bệnh thường xuất hiện sau các đợt cá bị gan thận mủ hoặc xuất huyết, nhất là khi người nuôi dùng kháng sinh sai cách hoặc kéo dài 7-10 ngày.

Tại ao, chúng tôi hay gặp kịch bản sau:

• Đàn cá giống vừa qua đợt gan thận mủ.
• Người nuôi trộn kháng sinh liên tục, thấy cá chưa dứt chết thì đổi thuốc.
• Hết mủ gan thì cá bắt đầu nhạt mang và bỏ ăn.

Kháng sinh dùng dài ngày, sai liều hoặc phối hợp tùy tiện sẽ đè nặng lên gan (cơ quan giải độc) và cơ quan tạo máu (thận, lách). Đó là điều kiện để TGTM bùng lên.

Môi trường và thức ăn tác động thế nào?

Môi trường ao xấu là nền móng của bệnh. TGTM thường tập trung vào giai đoạn chuyển mùa và đầu mùa lũ, khi nhiệt độ, pH và độ đục dao động mạnh và đáy ao tích nhiều bùn hữu cơ sinh khí độc. Khí độc NH₃ và NO₂⁻ (nitrit) làm giảm khả năng chở oxy của máu. Ban đêm oxy hòa tan xuống thấp khiến cá vốn đã thiếu máu càng ngạt.

Thức ăn kém chất lượng, ẩm mốc (nhiễm độc tố nấm aflatoxin) hoặc ương quá dày cũng làm gan quá tải. Nhiều tài liệu chuyên ngành còn đặt giả thuyết về vai trò của việc thiếu vitamin nhóm B và các chất tạo máu. Tuy nhiên đến nay chưa có nghiên cứu nào khẳng định bệnh do một nguyên nhân dinh dưỡng đơn lẻ.

Con giống yếu có làm tăng nguy cơ?

Có. Nhóm nguy cơ cao nhất là con giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc bố mẹ, ương dày và không qua kiểm dịch. Cá giống yếu có hệ tạo máu và miễn dịch chưa hoàn thiện. Khi gặp thêm ký sinh trùng và môi trường biến động, TGTM có thể xuất hiện ngay trong những tuần đầu thả nuôi.

Dấu hiệu nhận biết cá tra bị trắng gan trắng mang

Bệnh thể hiện rõ nhất ở mang, màu máu và màu các nội tạng. Người nuôi nên quan sát theo thứ tự: hành vi bên ngoài trước, mổ khám sau. Lý do là một vài dấu hiệu bên ngoài dễ nhầm với thiếu oxy hoặc nhiễm ký sinh trùng đơn thuần.

Biểu hiện bên ngoài và hành vi

• Cá bơi lờ đờ, phản xạ chậm với tiếng động; buổi sáng thường tụ về chỗ cấp nước hoặc chỗ có dòng chảy.
• Cá giảm ăn rồi bỏ ăn; ngày nào cũng chết rải rác, kéo dài nhiều ngày chứ không chết đồng loạt.
• Da nhạt màu, ít nhớt, vân màu trên lưng mờ; một số thể bệnh có xuất huyết nhẹ ở gốc vây.
• Mang chuyển từ đỏ tươi sang hồng nhạt rồi trắng bệch, đôi khi có vệt xám dọc cung mang.
• Bắt lên khỏi nước, cá yếu đi rất nhanh và chết sớm hơn cá khỏe.

Biểu hiện khi mổ khám

• Máu loãng, hồng nhạt; ca nặng gần như màu kem.
• Gan nhạt sang vàng đất hoặc vàng kem, mất màu đỏ nâu bình thường.
• Lách teo nhỏ; thận và lách có thể nhạt màu.
• Túi mật sưng to, chứa dịch vàng trong; xoang bụng có dịch màu vàng rơm.
• Dạ dày và ruột rỗng do cá bỏ ăn.

Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II từng mô tả sơ bộ ba thể bệnh:

• Mang trắng, không xuất huyết;
• Xuất huyết nhẹ ở gốc vây;
• Xuất huyết lấm tấm ở bụng, gốc vây và mang.

Thực tế, chúng tôi thấy các thể có xuất huyết thường kèm bội nhiễm vi khuẩn, nên cần xử lý khác với thể chỉ trắng mang.

Các chuyên gia chẩn đoán trắng gan trắng mang tại ao như thế nào?

Muốn chẩn đoán chính xác phải mổ khám, soi mang và đánh giá bội nhiễm; không thể kết luận chỉ vì thấy cá nhạt màu. Khi xuống ao, kỹ sư Green Bio thường làm theo các bước sau:

• Thu mẫu đúng cá: bắt 5-10 con đang yếu nhưng còn sống ở chỗ cá tụ. Không lấy cá chết lâu, vì mô đã phân hủy làm sai màu gan và mang.
• Đánh giá màu máu: cắt cuống đuôi, quan sát giọt máu.
  • Máu đỏ tươi: gần như loại trừ TGTM.
  • Máu hồng nhạt hoặc màu kem: thiếu máu nặng.
  • Máu nâu sô-cô-la: nghĩ đến ngộ độc nitrit.
• Soi mang dưới kính hiển vi: cắt một phần tơ mang, ép tiêu bản tươi để đếm mật độ trùng bánh xe, sán lá và bào nang Myxobolus. Bước này quyết định có cần xử lý ký sinh trùng trước hay không.
• Mổ khám nội tạng: xem gan, thận, lách có đốm trắng (dấu hiệu gan thận mủ) hay xuất huyết (dấu hiệu nhiễm Aeromonas); đánh giá túi mật và mức teo của lách.
• Đo chỉ số nước: oxy hòa tan, pH, NH₃, NO₂⁻, H₂S và nhiệt độ; hỏi thêm lịch sử dùng thuốc trong 2-3 tuần gần nhất.
• Gửi mẫu khi cần: nếu nghi bội nhiễm vi khuẩn, gửi mẫu gan, thận đến phòng xét nghiệm thủy sản để phân lập vi khuẩn và làm kháng sinh đồ (xét nghiệm xem vi khuẩn còn nhạy với kháng sinh nào) trước khi dùng thuốc.

Sai lầm phổ biến nhất mà chúng tôi gặp: thấy cá chết rải rác là người nuôi trộn kháng sinh “phòng xa”. Nếu chỉ là TGTM, kháng sinh không giải quyết được tình trạng thiếu máu mà còn đè nặng thêm lên gan. Người nuôi có thể gửi hình ảnh mang, gan và chỉ số nước qua Hotline 0982 266 640. Kỹ sư Green Bio sẽ hỗ trợ đọc các dấu hiệu ban đầu trước khi quyết định dùng thuốc.

Làm sao phân biệt trắng gan trắng mang với các bệnh dễ nhầm?

TGTM dễ bị nhầm với gan thận mủ, bệnh gạo, xuất huyết và ngộ độc nitrit, vì bệnh nào cũng làm cá yếu, bỏ ăn và chết rải rác. Phải phân biệt đúng thì mới chọn được hướng xử lý, đặc biệt là quyết định có dùng kháng sinh hay không.

Gan thận mủ là bệnh dễ nhầm nhất, vì nó cũng làm cá nhạt mang và thường xảy ra ngay trước TGTM. Khác biệt then chốt là các đốm trắng trên gan, thận, lách. Nếu thấy đốm trắng, người nuôi nên tham khảo cách điều trị bệnh gan thận mủ trước khi tính đến các bước phục hồi. Tương tự, nếu mang có bào nang trắng thấy được bằng mắt thường, hãy đối chiếu với bệnh gạo trên cá tra để không xử lý nhầm hướng.

Bệnh trắng gan trắng mang gây thiệt hại đến mức nào?

Mức thiệt hại thay đổi rất nhiều theo giai đoạn nuôi và mức độ bội nhiễm. Khảo sát bước đầu của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II tại An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp và Vĩnh Long ghi nhận hao hụt từ 5% đến 60%, chủ yếu ở cá giống và cá thịt dưới 3 tháng nuôi.

Thiệt hại không chỉ là số cá chết. Bệnh kéo dài làm đàn cá ngừng lớn, phân đàn, hệ số thức ăn và chi phí thuốc, hóa chất đều tăng. Cá giống từng bị TGTM dù sống sót thường chậm lớn ở đầu vụ nuôi thịt, kéo dài thời gian nuôi và giảm lợi nhuận.

Có một quan sát quan trọng tại ao: tỷ lệ chết của cá TGTM gắn chặt với lượng thức ăn. Nếu người nuôi cố cho ăn bình thường hoặc tăng lượng để cá “lại sức”, vài ngày sau số cá chết thường tăng. Ngược lại, khi giảm mạnh lượng ăn, tỷ lệ chết giảm rõ. Lý do là cá thiếu máu không đủ oxy để tiêu hóa khẩu phần lớn, trong khi gan vốn đã yếu lại phải xử lý thêm chất thải từ quá trình tiêu hóa.

Cách xử lý bệnh trắng mang trên cá tra đúng kỹ thuật

Bệnh không có thuốc đặc trị, nên Green Bio xử lý theo diễn tiến của bệnh:

• Giảm tải để cá ngừng chết.
• Loại bỏ những gì đang làm cá mất máu: ký sinh trùng, khí độc, vi khuẩn.
• Phục hồi gan, ruột và tăng ăn trở lại.

Làm đúng thứ tự này quan trọng hơn bất kỳ loại thuốc nào.

Giảm tải để cá ngừng chết

Ngay khi xác định là TGTM, việc đầu tiên là ngưng hoặc giảm mạnh thức ăn. Theo kinh nghiệm của chúng tôi, cách hiệu quả nhất để kéo giảm tỷ lệ chết là ngưng cho ăn 2-3 ngày, sau đó giữ lượng ăn thấp (dưới 1% trọng lượng thân) trong suốt thời gian điều trị. Người nuôi hay bỏ qua bước này vì sợ cá đói. Nhưng với cá đang thiếu máu, thức ăn thừa lại chính là gánh nặng.

Song song đó, cần tăng quạt khí hoặc sục khí, nhất là từ nửa đêm đến sáng sớm, để giữ ngưỡng oxy hòa tan an toàn trên 3 mg/L. Hạn chế tối đa kéo lưới, sang ao hay tác động mạnh, vì cá TGTM chết rất nhanh khi bị sốc.

Làm sạch mang và nền đáy ao

Xử lý ngoại ký sinh. Khi soi mang thấy mật độ ký sinh trùng cao, cần diệt ký sinh trùng bên ngoài trước rồi mới phục hồi. Có thể dùng các biện pháp quen thuộc: muối ăn, đồng sunfat (CuSO₄) hoặc formalin. Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II khuyến cáo nồng độ tắm như sau:

• Sử dụng CuSO₄ từ 2-5 ppm trong 5-15 phút;
• Muối 3-5% trong 3-5 phút;
• Formalin từ 200-300 ppm trong 15-20 phút.

Nếu tạt cả ao, dùng khoảng 1/10 nồng độ tắm. Lưu ý: độ kiềm của nước càng thấp thì đồng càng độc, nên đọc kỹ tác dụng và cách dùng đồng sunfat trước khi tạt. Với trùng bánh xe, có thể tham khảo thêm cách trị trùng bánh xe trên cá.

Khi cá đã yếu, chúng tôi khuyên chia nhỏ liều, tạt vào buổi sáng nắng nhẹ, chạy quạt liên tục và theo dõi phản ứng của cá trong 1-2 giờ đầu.

Sát khuẩn nước khi có bội nhiễm hoặc cá bị tổn thương ngoài da. Có thể dùng Vua Diệt Khuẩn của Green Bio:

• Thành phần: Glutaraldehyde tối thiểu 300.000 mg/L và Benzalkonium chloride tối thiểu 80.000 mg/L.
• Liều khi cá có dấu hiệu bệnh: 1 lít cho 2.000 m³ nước.
• Ngưng sử dụng 3 ngày trước thu hoạch.
• Ví dụ: ao 3.000 m², sâu 3 m (9.000 m³ nước) cần khoảng 4,5 lít cho một lần xử lý.

Với cá giống nhỏ hoặc đàn cá TGTM đang rất yếu, cần hỏi kỹ sư để điều chỉnh liều.

Sau đó là phục hồi vi sinh và làm sạch đáy. Khoảng 24-48 giờ sau khi diệt ký sinh trùng hoặc sát khuẩn, cần phục hồi hệ vi sinh và làm sạch nền đáy để giảm khí độc NH₃, H₂S. Men vi sinh Bio Enzym chứa Bacillus subtilis tối thiểu 10⁹ CFU/kg và enzyme protease, giúp phân hủy thức ăn thừa, chất thải hữu cơ và giảm nhanh khí độc. Không dùng sản phẩm trong vòng 24 giờ trước hoặc sau khi dùng hóa chất diệt khuẩn. Liều cho ao cá tra nên dùng theo hướng dẫn của kỹ sư. Người nuôi có thể đọc thêm cách xử lý khí độc NH3 để chủ động kiểm soát chỉ số này.

Khi có bội nhiễm vi khuẩn: dùng kháng sinh thế nào cho đúng?

Chỉ nên dùng kháng sinh khi hội đủ hai điều kiện:

• mổ khám thấy rõ dấu hiệu bội nhiễm: đốm trắng trên gan thận (gan thận mủ) hoặc xuất huyết (Aeromonas);
• cá chết vì bội nhiễm nhiều hơn chết vì bản thân TGTM.

Để chọn đúng hoạt chất, người nuôi cần hiểu đặc điểm của vi khuẩn Edwardsiella và vi khuẩn Aeromonas.

Vấn đề lớn nhất hiện nay là vi khuẩn kháng thuốc. Erickson đã giải trình tự gen các chủng E. ictaluri phân lập tại Việt Nam. Kết quả: gen kháng florfenicol (floR) có mặt ở 77% bộ gen, và phần lớn chủng cần nồng độ từ 8 mg/L trở lên mới ức chế được, với cả oxytetracycline lẫn florfenicol. Nghĩa là cùng một loại kháng sinh có thể hiệu quả ở ao này nhưng thất bại ở ao khác. Vì vậy, làm kháng sinh đồ trước khi điều trị là cách tiết kiệm nhất.

Green Bio có hai kháng sinh thế hệ mới dành cho cá, nằm trong danh mục được phép sử dụng:

• Bactomar:
  • Thành phần: mỗi lít chứa 200 g florfenicol.
  • Chỉ định: xuất huyết đường ruột, gan thận mủ do E. ictaluri, xuất huyết do Aeromonas di động.
  • Liều: 1 ml cho 20 kg cá mỗi ngày (hoặc 1 ml cho 1-1,2 kg thức ăn), dùng liên tục 5-7 ngày.
  • Ngưng sử dụng 12 ngày trước thu hoạch.
  • Ví dụ: ao có 25.000 con cá giống, trung bình 40 g/con (tổng 1.000 kg cá) cần 50 ml Bactomar mỗi ngày.

• Marvatil:
  • Thành phần: phối hợp sulfadimidin và trimethoprim.
  • Tác động lên Vibrio, Aeromonas, Pseudomonas và Edwardsiella.
  • Liều điều trị: 5 g/kg thức ăn, dùng liên tục 4-5 ngày.
  • Ngưng sử dụng tối thiểu 30 ngày trước thu hoạch.
  • Cùng nhóm hoạt chất với kháng sinh Cotrim trong thủy sản; phù hợp làm phương án thay thế khi kháng sinh đồ cho thấy vi khuẩn đã kháng florfenicol.

Với cá TGTM, cần lưu ý thêm:

• Chỉ trộn kháng sinh vào khoảng 20-30% lượng thức ăn (đã giảm).
• Dùng đủ liệu trình, không đổi thuốc giữa chừng.

Người nuôi có thể đọc thêm về kháng sinh florfenicol trong thủy sản để hiểu cơ chế và giới hạn của hoạt chất này.

Tuyệt đối không dùng các chất trong danh mục cấm của Bộ Nông nghiệp như chloramphenicol, nhóm nitrofuran, malachite green hay crystal violet. Ngoài việc vi phạm pháp luật, dư lượng các chất này có thể khiến cả lô cá xuất khẩu bị trả về.

Phục hồi gan, ruột và tăng ăn trở lại

Chỉ khi cá ngừng chết, mang hồng trở lại và bắt đầu tìm mồi mới chuyển sang giai đoạn phục hồi. Tăng thức ăn từ từ, mỗi lần khoảng 10-20% so với ngày trước, và theo dõi tỷ lệ chết sau mỗi lần tăng. Ở các ao vừa qua giai đoạn nguy hiểm, tăng ăn quá nhanh là nguyên nhân tái phát hàng đầu mà chúng tôi gặp.

Giai đoạn này nên bổ sung vào thức ăn vitamin C, vitamin nhóm B và men tiêu hóa để hỗ trợ gan và đường ruột. Men tiêu hóa Biotic Pro chứa Bacillus subtilis và Bacillus licheniformis, giúp cá tiêu hóa, hấp thu dinh dưỡng tốt hơn và hạn chế ruột lỏng; liều dùng cho cá tra theo hướng dẫn của kỹ sư. Sau đợt kháng sinh, bổ sung lợi khuẩn giúp lấp lại phần vi sinh đường ruột mà kháng sinh đã làm mất.

Mỗi ao khác nhau về mức độ bệnh, mật độ, chất lượng nước và lịch sử dùng thuốc, nên cần điều chỉnh phác đồ trên theo thực tế. Đội ngũ kỹ sư Green Bio tư vấn miễn phí và theo sát ao trong suốt quá trình xử lý, giúp người nuôi có phác đồ riêng cho từng ao thay vì áp một công thức chung.

Phòng bệnh trắng gan trắng mang cho cá tra từ đầu vụ

Phòng bệnh hiệu quả hơn chữa rất nhiều, vì khi cá đã thiếu máu nặng thì thời gian hồi phục kéo dài và khó tránh hao hụt. Việc phòng bệnh dựa trên ba trụ cột: ao sạch, giống khỏe và dùng thuốc đúng.

Chuẩn bị ao và quản lý nước

• Trước mỗi vụ: nạo vét bùn đáy, phơi đáy ao, gia cố bờ.
• Bón vôi cải tạo 10-15 kg/100 m² đáy ao. Trong quá trình nuôi, cứ 2 tuần tạt vôi 10-20 g/m³ nước một lần, theo khuyến cáo của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II. Nên chọn loại vôi thủy sản phù hợp với mục đích: cải tạo ao hay ổn định pH.
• Giữ môi trường ổn định, thay nước khi cần, thường xuyên theo dõi pH, oxy và khí độc, nhất là trước và trong giai đoạn chuyển mùa, đầu mùa lũ.
• Định kỳ dùng vi sinh xử lý đáy để giảm bùn hữu cơ. Quy trình tổng thể có thể tham khảo trong bài quản lý môi trường ao nuôi thủy sản.

Chọn giống và mật độ thả

• Chọn cá giống rõ nguồn gốc, từ cơ sở sản xuất uy tín; cá đồng cỡ, mang đỏ tươi, bơi khỏe.
• Kiểm dịch và tắm cá giống trước khi thả. Tắm muối 3-5% trong 3-5 phút là cách đơn giản, dễ làm.
• Thả đúng mật độ. Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản II khuyến cáo:
  • Từ cá bột lên cá hương: 300-400 con/m²;
  • Từ cá hương lên cá giống: 100-150 con/m²;
  • Nuôi thịt: 25-30 con/m².

Quản lý thức ăn, sức đề kháng và thuốc

• Dùng thức ăn đúng cỡ, đúng hàm lượng đạm, không ẩm mốc; điều chỉnh lượng ăn theo thời tiết và sức ăn thực tế.
• Định kỳ bổ sung vitamin C, vitamin nhóm B và men tiêu hóa, nhất là trước giai đoạn chuyển mùa.
• Định kỳ soi mang để phát hiện sớm ký sinh trùng và xử lý khi mật độ còn thấp.
• Chỉ dùng kháng sinh khi đã chẩn đoán, đúng liều, đủ liệu trình. Sau mỗi đợt điều trị gan thận mủ hay xuất huyết vây, xuất huyết đuôi, cần một giai đoạn phục hồi gan và đường ruột trước khi cho ăn lại bình thường. Đây là lúc TGTM dễ bùng phát nhất.

Giải pháp sinh học của Green Bio, cùng đội ngũ kỹ sư đồng hành từ khâu chuẩn bị ao đến thu hoạch, giúp người nuôi kiểm soát mầm bệnh từ gốc và giữ sức khỏe đàn cá ổn định qua những giai đoạn nhạy cảm nhất của vụ nuôi.

Câu hỏi thường gặp về bệnh trắng gan trắng mang trên cá tra

Kết luận

Bệnh trắng gan trắng mang trên cá tra là hội chứng thiếu máu do nhiều nguyên nhân và không có thuốc đặc trị. Vì vậy chìa khóa là chẩn đoán đúng và xử lý đúng thứ tự: giảm tải, làm sạch mang và đáy ao, kiểm soát bội nhiễm khi cần, rồi phục hồi gan ruột. Phòng bệnh ngay từ đầu vụ bằng ao sạch, giống khỏe và quản lý kháng sinh chặt chẽ vẫn là cách bảo vệ vụ nuôi hiệu quả nhất.

Khi ao cá có dấu hiệu nhạt mang, bỏ ăn hoặc chết rải rác, người nuôi hãy gọi Hotline 0982 266 640, hoặc gửi hình ảnh, video mang, gan cùng chỉ số nước ao. Kỹ sư Green Bio sẽ hỗ trợ chẩn đoán và lên phác đồ miễn phí.