Chế phẩm cho tôm
Chế phẩm cho cá
Chế phẩm cho vật nuôi khácTrong nuôi tôm thâm canh, việc xác định chính xác thời điểm tôm ăn mạnh hay giảm ăn luôn là bài toán khó, nhất là khi nước ao đục khiến người nuôi khó quan sát trực tiếp. Công nghệ giám sát âm thanh thụ động đang được xem là hướng tiếp cận mới, giúp theo dõi hoạt động bắt mồi của tôm theo thời gian thực và hỗ trợ điều chỉnh lượng thức ăn phù hợp hơn.
Trong sản xuất tôm thương phẩm, thức ăn là khoản chi phí lớn nhất, chiếm khoảng 50 – 60% tổng chi phí nuôi. Nếu cho ăn dư, người nuôi không chỉ tốn thêm chi phí mà còn làm tăng lượng hữu cơ tích tụ ở đáy ao. Ngược lại, cho ăn thiếu có thể khiến tôm chậm lớn, kéo dài thời gian nuôi và ảnh hưởng hiệu quả kinh tế.
Trước đây, việc kiểm tra sức ăn của tôm chủ yếu dựa vào sàng ăn hoặc kinh nghiệm quan sát. Tuy nhiên, trong ao nuôi thâm canh, nước thường có độ đục cao do tảo, chất hữu cơ và hệ vi sinh phát triển, khiến việc theo dõi trực tiếp hành vi bắt mồi không còn dễ dàng. Đây là lý do công nghệ giám sát âm thanh được quan tâm nhiều hơn trong quản lý thức ăn tôm nuôi.
Công nghệ này hoạt động dựa trên nguyên lý khi tôm ăn, hoạt động nghiền và xử lý thức ăn tạo ra các tín hiệu âm thanh đặc trưng dưới nước. Cảm biến âm thanh kết hợp với thuật toán phân tích có thể ghi nhận tín hiệu đó, từ đó giúp hệ thống nhận biết tôm đang ăn mạnh hay đã giảm bắt mồi. Nhờ vậy, lượng thức ăn có thể được điều chỉnh sát với nhu cầu thực tế thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ước tính thủ công.
Các nghiên cứu tại Trung tâm Nuôi trồng Thủy sản Claude Peteet thuộc Đại học Auburn, Mỹ, cho thấy nhóm tôm được quản lý thức ăn bằng hệ thống âm thanh có tốc độ tăng trưởng tốt hơn và thời gian nuôi được rút ngắn so với cách cho ăn thủ công. Khi hệ thống liên tục điều chỉnh theo mức độ bắt mồi, người nuôi có thể tăng hiệu quả sử dụng thức ăn nhưng vẫn hạn chế tình trạng dư thừa.
Không chỉ phục vụ sản xuất, dữ liệu âm thanh còn có giá trị trong nghiên cứu hành vi tôm. Các nghiên cứu ban đầu được thực hiện trên tôm sú trước khi mở rộng sang tôm thẻ chân trắng. Kết quả ghi nhận tín hiệu âm thanh khi tôm ăn có thể thay đổi theo kích cỡ tôm, mật độ nuôi, đặc tính viên thức ăn và điều kiện môi trường.
Một điểm đáng chú ý là tôm cỡ lớn thường bắt mồi mạnh trong những phút đầu sau khi cho ăn, trong khi tôm nhỏ có xu hướng ăn chậm và đều hơn trong cả chu kỳ. Tín hiệu âm thanh cũng có mối liên hệ với mật độ nuôi, mở ra khả năng dùng công nghệ này để hỗ trợ ước tính mật độ đàn tôm hoặc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường trong ao.
Nhiệt độ nước và ôxy hòa tan cũng ảnh hưởng rõ đến nhịp ăn của tôm. Khi nhiệt độ cao hơn, tôm thường bắt mồi mạnh ngay sau khi cho ăn rồi giảm nhanh khi no. Trong điều kiện nhiệt độ thấp, hoạt động ăn diễn ra chậm hơn và ổn định hơn. Với ôxy hòa tan, khi chỉ số này giảm xuống thấp, tín hiệu âm thanh và lượng thức ăn tôm tiêu thụ đều suy giảm, cho thấy tôm giảm thèm ăn khi môi trường bất lợi.
Từ những dữ liệu này, công nghệ giám sát tôm ăn bằng âm thanh được kỳ vọng giúp người nuôi chuyển từ quản lý theo kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu. Nếu được ứng dụng phù hợp, hệ thống có thể hỗ trợ giảm lãng phí thức ăn, hạn chế ô nhiễm đáy ao, phát hiện sớm biến động sức khỏe đàn tôm và góp phần xây dựng mô hình nuôi tôm chính xác hơn trong thời gian tới.
