Thời tiết nắng nóng đang khiến người nuôi cá rô phi phải chú ý nhiều hơn đến khâu quản lý ao nuôi và sức khỏe đàn cá. Dù cá rô phi là đối tượng nuôi có khả năng thích nghi tốt, nhưng khi nhiệt độ nước vượt ngưỡng thích hợp, nhất là khoảng trên 30 – 32°C, sức đề kháng của cá có thể suy giảm, kéo theo nguy cơ phát sinh bệnh trong ao nuôi. Đây là yếu tố đáng lưu ý vì khi cá giảm ăn, chậm lớn hoặc hao hụt, chi phí sản xuất sẽ tăng và hiệu quả vụ nuôi bị ảnh hưởng.
Trong giai đoạn nắng nóng, hàm lượng ôxy hòa tan trong nước thường giảm, trong khi quá trình phân hủy chất hữu cơ ở đáy ao diễn ra mạnh hơn. Điều này có thể làm phát sinh các khí độc như amoniac và nitrit, khiến môi trường ao biến động nhanh hơn. Những ao nuôi mật độ cao, ít thay nước hoặc tích tụ nhiều bùn đáy sẽ có nguy cơ bị ảnh hưởng lớn hơn, nhất là khi thời tiết thay đổi đột ngột sau các đợt nắng kéo dài.
Một số bệnh thường được ghi nhận trên cá rô phi trong điều kiện thời tiết bất lợi gồm bệnh do vi khuẩn Streptococcus, bệnh viêm ruột do nhóm vi khuẩn Aeromonas, bệnh do virus Tilapia Lake và các bệnh ký sinh trùng như trùng bánh xe, trùng quả dưa, sán lá đơn chủ. Khi mắc bệnh, cá có thể có biểu hiện bơi lờ đờ, giảm ăn, nổi đầu, mất định hướng, thân sẫm màu, mang nhợt, tiết nhiều nhớt hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở mắt, bụng và hậu môn.
Đáng chú ý, bệnh do virus Tilapia Lake có thể gây ảnh hưởng nặng trong mùa hè hoặc giai đoạn giao mùa. Virus này hoạt động mạnh trong khoảng nhiệt độ nước từ 20 – 30°C, đặc biệt khi môi trường ao nuôi biến động hoặc cá bị sốc nhiệt. Điều này cho thấy rủi ro dịch bệnh không chỉ xuất hiện khi nắng nóng gay gắt, mà còn có thể xảy ra trong những thời điểm thời tiết thay đổi thất thường.

Với thị trường cá rô phi, nguy cơ bệnh mùa nóng có thể tác động trực tiếp đến sản lượng, chất lượng cá thương phẩm và chi phí nuôi. Khi cá giảm ăn, chậm lớn hoặc hao hụt, người nuôi phải tốn thêm chi phí xử lý môi trường, bổ sung dinh dưỡng, tăng cường ôxy và kéo dài thời gian nuôi. Nếu không kiểm soát tốt, cá có thể không đạt chất lượng như mong muốn khi thu hoạch, làm giảm lợi thế khi bán ra thị trường.
Để hạn chế rủi ro, người nuôi cần theo dõi thường xuyên các chỉ tiêu môi trường như nhiệt độ, pH, ôxy hòa tan, độ kiềm, amoniac và nitrit. Bên cạnh đó, cần duy trì mực nước ao ổn định, bổ sung nước sạch khi cần thiết, định kỳ siphon đáy để giảm chất thải hữu cơ và quản lý lượng thức ăn phù hợp, tránh dư thừa làm ô nhiễm nước. Trong những ngày nhiệt độ cao hoặc cá có dấu hiệu giảm bắt mồi, khẩu phần ăn cần được điều chỉnh để hạn chế áp lực lên hệ tiêu hóa và môi trường ao.
Ngoài quản lý môi trường, việc sử dụng giống khỏe, có nguồn gốc rõ ràng, thả nuôi với mật độ phù hợp và bổ sung vitamin C, khoáng chất, men vi sinh hoặc chế phẩm hỗ trợ miễn dịch theo hướng dẫn cũng là giải pháp giúp đàn cá ổn định hơn trong mùa nóng. Khi phát hiện cá có dấu hiệu bất thường như bỏ ăn, bơi yếu, nổi đầu hoặc tỷ lệ chết tăng trên 2% mỗi ngày, người nuôi cần liên hệ cơ quan chuyên môn để kiểm tra nguyên nhân, không tự ý dùng kháng sinh khi chưa xác định đúng tác nhân gây bệnh.
Nhìn chung, mùa nóng là giai đoạn người nuôi cá rô phi cần chủ động hơn trong quản lý ao nuôi. Việc giữ môi trường ổn định, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và kiểm soát tốt sức khỏe đàn cá sẽ giúp giảm rủi ro hao hụt, hạn chế chi phí phát sinh và bảo đảm chất lượng cá khi đưa ra thị trường.
Tham khảo thêm các chế phẩm hỗ trợ cá khỏe tại Green Bio: Chế phẩm dành cho Cá
